Thứ hai, 22/10/2018

Những chặng đường lịch sử của Uỷ ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam trong phong trào thi đua yêu nước và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

Cập nhật lúc 14:44 08/10/2018
Ngày 3/9/1945, ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời, chỉ sau một ngày, trong phiên họp đầu tiên của Hội đồng Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị Chính phủ ra tuyên bố về tự do tín ngưỡng và lương giáo đoàn kết.
Hiến pháp đầu tiên năm 1946 của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ đạo và biên soạn đã khẳng định quyền tự do tín ngưỡng của mọi công dân. Ngày 14/6/1945, Sắc lệnh số 234/SL về tôn giáo được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký đã cụ thể hóa quyền tự do tôn giáo và đoàn kết dân tộc.
Từ đó đến nay, trải qua các thời kỳ lịch sử đấu tranh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng, Nhà nước luôn quán triệt tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tôn giáo và đại đoàn kết dân tộc. Qua thực tiễn cách mạng Việt Nam đã khẳng định sức mạnh vĩ đại từ tinh thần yêu nước và đoàn kết toàn dân tộc của đồng bào Công giáo trong quá trình thực hiện các phong trào thi đua yêu nước.
Nhân dân ta và đồng bào Công giáo nói riêng vốn có lòng yêu nước nồng nàn và truyền thống kiên cường bất khuất trong chiến đấu chống giặc ngoại xâm bảo vệ non sông gấm vóc của Tổ quốc. Cách mạng tháng Tám thành công là cơ hội cho người Công giáo tham gia vào các hoạt động xã hội, biểu thị lòng yêu nước của mình. Trong những ngày toàn dân đứng lên dành chính quyền ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn và ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại quảng trường Ba Đình, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã có mặt đông đảo các vị linh mục, chủng sinh, nam nữ tu sĩ trong các dòng tu và bà con giáo dân xuống đường hòa cùng dòng người hát vang bài ca cách mạng, ủng hộ chính quyền mới, thể hiện lòng yêu nước và ý chí quyết tâm đồng hành cùng dân tộc bảo vệ thành quả cách mạng, xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc.
Trong những ngày toàn quốc kháng chiến, khi thực dân Pháp nổ súng hòng đánh chiếm Sài Gòn và các tỉnh Nam Bộ, người Công giáo cả nước đã kề vai sát cánh cùng với toàn thể dân tộc đứng lên chống giặc ngoại xâm, giữ vững nền độc lập cho Tổ quốc. Tham gia vào đội quân cách mạng trong các phong trào thi đua yêu nước, chống giặc ngoại xâm không chỉ có giáo dân mà còn có nhiều vị linh mục trong các giáo phận lúc bấy giờ đã cùng với mọi giới đồng bào trực tiếp tham gia kháng chiến và sau này từ phong trào cách mạng đã trở thành những nhân sỹ nòng cốt trong quá trình thành lập các tổ chức yêu nước đầu tiên của người Công giáo như: “Hội Công giáo kháng chiến Nam Bộ” tại liên khu IV, liên khu V, “Hội Công giáo kháng chiến khu Việt Bắc” và “Ủy ban Liên lạc Công giáo khu Tả ngạn”. Các tổ chức yêu nước này đã quy tụ được đông đảo người Công giáo yêu nước, tham gia kháng chiến, kiến quốc, kịp thời vạch trần âm mưu lợi dụng tôn giáo của thực dân Pháp, đồng thời tích cực động viên bà con giáo dân tham gia vào các hoạt động kháng chiến, đồng cam cộng khổ với đồng bào các giới giữ vững vùng tự do, ra sức đóng góp sức người, sức của cho cuộc kháng chiến.
Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 đã buộc thực dân Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán và ký kết Hiệp định Giơnevơ, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình. Mặc dù miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân ta tiếp tục bước vào giai đoạn khó khăn phức tạp trước thực tế một nửa đất nước còn bị quân xâm lược chiếm đóng. Đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai thực hiện âm mưu chiến lược chia cắt lâu dài đất nước ta. Các thế lực ngoại xâm đã tìm mọi cách vận động, tuyên truyền, xuyên tạc, lôi kéo đồng bào Công giáo đi theo và tin theo chúng; đồng thời tổ chức các chiến dịch đàn áp, ngăn chặn làn sóng cách mạng trong các phong trào thi đua yêu nước của người Công giáo. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận người Công giáo kiên trung, không nghe theo lời dụ dỗ, xuyên tạc của kế xấu, vững tin xây dựng quê hương xứ sở, thực hiện các phong trào thi đua yêu nước, tham gia vào các tổ chức đoàn thể xã hội, xây dựng cuộc sống mới.
Một trong những yêu cầu và nhiệm vụ chiến lược lúc này là đoàn kết, tập hợp được đông đảo người Công giáo cùng toàn dân đấu tranh chống lại làm thất bại âm mưu chia rẽ tôn giáo của Mỹ - Diệm, đòi thực hiện Hiệp định Giơnevơ về hòa bình ở Việt Nam. Để đoàn kết, tập hợp được đông đảo người Công giáo, vận động họ tin tưởng vào chính quyền cách mạng, tích cực tham gia vào các hoạt động trong các phong trào thi đua yêu nước cần có một tổ chức yêu nước riêng của giới Công giáo cả nước.  
Tháng 8/1953, Hội nghị tôn giáo Toàn quốc được tổ chức tại chiến khu Việt Bắc, một số nhân sĩ, trí thức yêu nước trong giới Công giáo cùng với các đoàn đại biểu Công giáo đã gặp nhau, trao đổi và đi tới một ý tưởng thống nhất trong việc vận động, tuyên truyền tiến tới thành lập một tổ chức yêu nước thống nhất của người Công giáo trong phạm vi toàn quốc. Vì thế, giới Công giáo đã có tổ chức, đoàn thể riêng của mình là các tổ chức yêu nước đầu tiên như: Hội Công giáo kháng chiến Nam Bộ. Tổ chức này ra đời đã tập hợp được đông đảo các linh mục, tu sĩ và giáo dân tham gia cùng các lực lượng kháng chiến chống thực dân Pháp ngay khi Nam Bộ bước vào cuộc kháng chiến. Rồi sau đó, ở Bắc Bộ lần lượt ra đời các tổ chức: Ủy ban liên lạc Công giáo khu Tả ngạn Hội Công giáo kháng chiến khu Việt Bắc. Các tổ chức yêu nước này được thành lập đã tập hợp, động viên người Công giáo tham gia kháng chiến, kiến quốc, góp phần cùng toàn dân trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
Theo tinh thần Hội nghị Tôn giáo Toàn quốc năm 1953 tại chiến khu Việt Bắc; đồng thời xuất phát từ tình hình cấp thiết của nhiệm vụ phong trào Công giáo yêu nước, vào đầu năm 1955, các tổ chức yêu nước của người Công giáo đã tổ chức một Hội nghị thống nhất họp tại thủ đô Hà Nội. Hội nghị đã quy tụ 191 đại biểu, trong đó có 48 linh mục, 8 tu sĩ và 137 giáo dân là các chánh trương, quản giáo các tổ chức chiến sĩ thi đua trong các lĩnh vực của đời sống xã hội ở các địa phương miền Bắc và miền trung ở miền Nam (do điều kiện chiến tranh nên các đại biểu không tham dự được). Tại Hội nghị này các đại biểu đã thống nhất, đi đến quyết định thành lập một tổ chức yêu nước duy nhất đại diện cho phong trào Công giáo yêu nước ở cả hai miền Nam Bắc, lấy tên gọi là “Ủy ban Liên lạc những người Công giáo Việt Nam yêu Tổ quốc yêu hòa bình”, gọi tắt là “Ủy ban Liên lạc Công giáo Toàn quốc”. Linh mục Vũ Xuân Kỷ được đề cử làm Chủ tịch Ủy ban. Hội nghị khẳng định: Người Công giáo kính Chúa đồng thời phải là người công dân tha thiết yêu nước và người Công giáo muốn làm sáng danh Chúa phải là người đấu tranh cho quyền lợi của dân tộc. Xác định hai nhiệm vụ đó không thể tách rời và tương lai việc sống đạo không thể tách rời nền hòa bình, thống nhất của Tổ quốc. Nghị quyết Hội nghị đưa ra đường hướng sống đạo của người Công giáo theo tinh thần hòa nhập, xây dựng Hội thánh trong lòng dân tộc, người Công giáo tốt phải là người công dân chu toàn bổn phận với đất nước. Tôn chỉ, mục đích của tổ chức Ủy ban Liên lạc Công giáo Toàn quốc được xác định rõ: Là tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc, hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, có nhiệm vụ trong việc tổ chức, tập hợp, động viên người Công giáo cùng toàn dân nâng cao tinh thần yêu nước, đấu tranh củng cố hòa bình, đoàn kết trước âm mưu lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch.
Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, trở ngại, nhưng với sự hỗ trợ, giúp đỡ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, ở một số địa phương, tổ chức yêu nước của người Công giáo cũng đã được thành lập, là thành viên tích cực của Mặt trận Tổ quốc trong việc tuyên truyền đường lối, chính sách, pháp luật Nhà nước, thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, làm tốt nghĩa vụ công dân đối với Tổ quốc. Cùng với tổ chức yêu nước Toàn quốc, thực hiện các nhiệm vụ của phong trào Công giáo yêu nước tại các địa phương. Nhiều linh mục giáo dân vẫn kiên trung với phong trào yêu nước, kiên định con đường đã lựa chọn là đồng hành với dân tộc, thi đua kính Chúa yêu nước trong tổ chức Ủy ban liên lạc Công giáo.
Sau ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng năm 1975, đất nước thống nhất, non sông thu về một mối, phong trào thi đua yêu nước và tổ chức yêu nước của người Công giáo Việt Nam cùng với đất nước bước sang một thời kỳ lịch sử mới. Xuất phát từ thực tế của tình hình phong trào, tại thành phố Hồ Chí Minh, do quyết tâm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố, cùng với việc tranh thủ sự ủng hộ của Đức cố Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, một tổ chức yêu nước của đồng bào Công giáo thành phố Hồ Chí Minh sớm được thành lập và đi vào hoạt động với tên gọi Ủy ban vận động Công giáo thành phố Hồ Chí Minh. Sau khi ra mắt, Ủy ban vận động Công giáo thành phố đã tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền để mọi người Công giáo hiểu rằng, đây chỉ là một tổ chức xã hội của người Công giáo, đoàn kết trong tổ chức Mặt trận Tổ quốc, với mục đích tập hợp, động viên cổ vũ mọi thành phần dân Chúa trong Giáo hội phát huy lòng yêu nước, luôn hiệp thông mà không ly khai với Giáo hội, mọi người và mỗi người đều hăng hái góp phần vào lợi ích chung của Tổ quốc, vào hạnh phúc của đồng bào, phù hợp với giới răn yêu thương và tinh thần của Công đồng Vatican II.
Một cơ hội và thuận lợi mới cho phong trào thi đua yêu nước trong đồng bào Công giáo cả nước cũng như cho các hoạt động của tổ chức yêu nước từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố trên cả nước, nhất là tại thành phố Hồ Chí Minh. Đó là, Hội đồng Giám mục Viêt Nam thống nhất trong cả hai miền Nam Bắc tiến hành tổ chức Đại hội lần đầu tiên tại thủ đô Hà Nội vào năm 1980. Tại Đại hội này, các Giám mục Việt Nam trong Hội đồng Giám mục đã thống nhất ra Thư chung với nội dung vạch ra đường hướng sống đạo tích cực theo tinh thần “Giáo hội gắn bó với dân tộc” và “Sống Phúc âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc của đồng bào”.  Đây là một đường hướng mà Ủy ban Liên lạc Công giáo ở miền Bắc trước những năm 1975 và Ủy ban vận động Công giáo thành phố Hồ Chí Minh sau giải phóng đã kiên trì thực hiện trong các chương trình hành động trên con đường thi đua kính Chúa yêu nước, sống “Tốt đời đẹp đạo”. Thực hiện tinh thần Thư chung 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam, phong trào thi đua yêu nước tiến hành tổ chức các cuộc vận động, tuyên truyền rộng rãi tại các địa phương về đường hướng sống đạo đồng hành cùng dân tộc, đoàn kết rộng rãi mọi người Công giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân; đồng thời chuẩn bị các điều kiện để tổ chức Đại hội Công giáo yêu nước Toàn quốc. Tổ chức ngọn cờ của phong trào Công giáo yêu nước đại diện trong khối đại đoàn kết dân tộc là Ủy ban Liên lạc những người Công giáo Việt Nam yêu Tổ quốc yêu hòa bình ở miền Bắc trước năm 1975 đến lúc này cũng đã hoàn thành nhiệm vụ và vai trò lịch sử, đòi hỏi cần có một tổ chức thống nhất với tên gọi mới đại diện cho phong trào Công giáo yêu nước của cả hai miền Nam Bắc.
  • Đại hội lần thứ I
Sau một thời gian chuẩn bị về tổ chức, nhân sự, nội dung và tổ chức các cuộc Hội nghị trao đổi, thảo luận. Đại hội đại biểu Toàn quốc những người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ nhất đã diễn ra từ ngày 8-10/11/1983 tại Thủ đô Hà Nội. Đại hội đã tổng kết quá trình hình thành và phát triển của tổ chức yêu nước và phong trào thi đua yêu nước trong đồng bào Công giáo cả nước; đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm trong việc thực hiện triển khai các hoạt động của phong trào. Tại Đại hội này, tổ chức Ủy ban Liên lạc những người Công giáo Việt Nam yêu tổ chức yêu hòa bình đã được đổi tên thành Ủy ban Đoàn Kết Công giáo yêu nước Việt Nam. Năm 1990 tên gọi Ủy ban Đoàn kết Công giáo yêu nước Việt Nam được đổi tên thành Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam và tên gọi đó được giữ cho đến ngày nay.
Một lần nữa, tôn chỉ, mục đích, vai trò vị trí và chức năng, nhiệm vụ của tổ chức đại diện cho phong trào Công giáo yêu nước trong khối đại đoàn kết dân tộc với tên gọi mới là Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam được xác định rõ trong Điều lệ: Là một tổ chức xã hội, đại diện cho phong trào yêu nước của người Công giáo Việt Nam, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, được thành lập để kế tục sự nghiệp các tổ chức tiền thân của phong trào Công giáo yêu nước, nhằm mục đích đoàn kết rộng rãi mọi người Công giáo, cùng toàn dân xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ hòa bình, phấn đấu theo tinh thần Thư Chung năm 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam, sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc của đồng bào. Cùng với Mặt trận Tổ quốc và các thành viên khác của Mặt trận thực hiện các nhiệm vụ động viên người Công giáo cùng toàn dân tích cực xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; góp sức thực hiện đường hướng Giáo hội gắn bó với dân tộc, tăng cường xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân trên nền tảng truyền thống đạo đức và văn hóa của dân tộc; cảnh giác trước âm mưu chia rẽ của các thế lực thù địch, cùng với toàn dân và Kitô hữu trên thế giới xây dựng và bảo vệ hòa bình dân chủ, tiến bộ xã hội.
  • Đại hội lần thứ II
Đại hội toàn quốc những người Công giáo xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ hòa bình lần thứ II tổ chức tại thủ đô Hà Nội trong các ngày 10, 11&12/10/1990.
Đại hội đã quy tụ 301 đại biểu đại diện cho phong trào Công giáo xây dựng và  bảo vệ Tổ quốc, trong đó gồm 133 linh mục, 17 nam nữ tu sỹ và 151 giáo dân.
Linh mục Võ Thành Trinh, sau đó là linh mục Nguyễn Thái Bá được đề cử làm Chủ tịch Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam khoá II.
  • Đại hội lần thứ III
Đại hội đại biểu những người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ III được tổ chức tại Thủ đô Hà Nội trong hai ngày 30&31/12/1997.
Đại hội đã quy tụ hơn 350 đại biểu trong đó có 139 linh mục, 17 nam nữ tu sĩ và 185 giáo dân đại diện cho phong trào Công giáo yêu nước trong cả nước.
Tại đại hội này, linh mục Vương Đình Ái được đề cử làm Chủ tịch Ủy ban Đoàn kết Công giáo VN khoá III.
  • Đại hội lần thứ IV
Đại hội đại biểu những người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ IV được tổ chức tại Thủ đô Hà Nội trong hai ngày 2&3/1/2003. Với chủ đề “Đoàn kết, hiệp thông và đồng hành”.
Đại hội đã quy tụ 403 đại biểu trong đó có 156 đại biểu là linh mục, 21 đại biểu là nam nữ tu sĩ, 226 đại biểu là giáo dân.
Linh mục Nguyễn Tấn Khóa được đề cử làm Chủ tịch Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam khoá IV.
  • Đại hội lần thứ V
Đại hội đại biểu những người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ V được tổ chức tại Thủ đô Hà Nội trong hai ngày 19&20/11/2008.
Đại hội đã quy tụ 421 đại biểu trong đó có 147 linh mục, 25 nam nữ tu sĩ và 249 đại biểu là giáo dân.
Linh mục Nguyễn Công Danh được đề cử làm Chủ tịch UBĐKCG khoá V.
  • Đại hội lần thứ VI
Đại hội đại biểu những người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ VI được tổ chức tại Thủ đô Hà Nội trong hai ngày 19&20/11/2013.
Đại hội đã quy tụ hơn 450 đại biểu là các linh mục nam nữ tu sĩ, giáo dân.
Linh mục Nguyễn Công Danh tiếp tục được đề cử làm Chủ tịch Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam khoá VI.
Cho đến nay, tổ chức Ủy ban Đoàn kết Công giáo đã được thành lập và hoạt động ở 42 tỉnh, thành phố trong cả nước. Khẳng định những đóng góp và thành tích của Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam, năm 2005 nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày ra đời của tổ chức tiền thân (1955-2005) Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam đã vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh.
Mặc dù trải qua nhiều thời kỳ lịch sử phát triển của đất nước, thuận lợi và khó khăn đan xen nhưng trong mọi hoàn cảnh Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam vẫn luôn kiên định với đường hướng đã lựa chọn, luôn xác định là ngọn cờ của phong trào yêu nước trong việc tập hợp, động viên người Công giáo tích cực tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thực tế trong những năm qua, phong trào thi đua yêu nước trong đồng bào Công giáo cả nước ngày càng phát triển mạnh mẽ, thu được nhiều kết quả tích cực, thiết thực đóng góp vào phong trào chung của đất nước.
Xác định con đường yêu nước, đồng hành cùng dân tộc, cùng chia sẻ một cộng đồng sinh mạng với dân tộc, đoàn kết, yêu thương, cùng chung trách nhiệm bổn phận xây dựng cuộc sống không chỉ là trách nhiệm, bổn phận công dân của mỗi người Công giáo mà còn là đòi hỏi của Phúc Âm, trong những năm qua nhiều cuộc vận động và phong trào thi đua yêu nước do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phát động, triển khai cùng với các hoạt động của Ủy ban Đoàn kết Công giáo và các đoàn thể xã hội tại các tỉnh, thành phố trong cả nước đã được đông đảo người Công giáo hưởng ứng, tham gia thực hiện các nội dung thi đua của phong trào, thu được nhiều kết quả đáng kích lệ. Điển hình là phong trào thi đua “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, sống tốt đời đẹp đạo” và nay là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, sống tốt đời đẹp đạo” do Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam phát động đã được đồng bào Công giáo cả nước tích cực hưởng ứng thi đua thực hiện.
Sau hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước bước vào thời kỳ hội nhập, hoạt động của phong trào thi đua yêu nước và tổ chức yêu nước của người Công giáo cần phải được đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động mới đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Thông qua các hoạt động của Ủy ban Đoàn kết Công giáo giúp đồng bào Công giáo cả nước–một bộ phận trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc chấp hành đường lối chính sách, pháp luật Nhà nước; nâng cao nhận thức thể hiện trách nhiệm công dân, tham gia, đóng góp ngày càng có hiệu quả vào tiến trình phát triển đất nước.
 
  UỶ BAN ĐOÀN KẾT CÔNG GIÁO VIỆT NAM
Thông tin khác:
Đại hội đại biểu người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ VII, nhiệm kỳ 2018 - 2023

 

Tiêu điểm
Website ubdkcgvn.org.vn được phát triển bởi đơn vị thiết kế web: OnIP™ (www.onip.vn - mCMS).
log