Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Thọ phát huy vai trò giám sát thực hiện Chương trình MTQG 417

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Phú Thọ đã phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội đối với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Bằng việc sâu sát từ cơ sở, hoạt động giám sát không chỉ bảo đảm tính công khai, minh bạch của nguồn lực đầu tư mà còn kịp thời tháo gỡ các "nghẽn cổ chai" trong thực thi chính sách tại địa phương.

Phát huy vai trò tại cơ sở

Sau giai đoạn sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã và mở rộng địa giới, diện mạo kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Thọ có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Tỉnh hiện là nơi sinh sống của hơn 30 dân tộc cùng cư trú, trong đó cộng đồng các dân tộc thiểu số (DTTS) như Mường, Dao, Sán Dìu, H'Mông, Cao Lan... chiếm tỷ lệ nhiều.

Việc sáp nhập không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn làm gia tăng tính đa dạng về văn hóa, tập quán sinh hoạt cũng như quy mô dân số vùng miền núi. Tuy nhiên, bối cảnh này cũng đặt ra nhiều thách thức mới cho tác quản lý và thụ hưởng chính sách:

Địa bàn trải rộng, địa hình chia cắt: Việc sáp nhập các xã miền núi tạo ra những đơn vị hành chính mới có diện tích lớn, địa hình phức tạp, khoảng cách từ trung tâm xã đến các thôn, bản vùng sâu, vùng xa bị kéo giãn đáng kể.

Sự chênh lệch về mức độ phát triển: Giữa các khu vực vừa sáp nhập có sự khác biệt về hạ tầng cơ sở, trình độ sản xuất và tỷ lệ hộ nghèo hoặc cận nghèo.

Chuyển đổi phân cấp quản lý: Công tác rà soát, phân định lại vùng DTTS và miền núi theo các tiêu chí mới của giai đoạn 2026–2030 đòi hỏi sự chính xác cao để không bỏ sót các địa bàn đặc biệt khó khăn.

Giai đoạn 2026- 2023, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại Phú Thọ hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng đồng bào dân DTTS với các vùng kinh tế trọng điểm.

Để dòng vốn chính sách vận hành đúng hướng, đúng đối tượng, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Thọ cùng các tổ chức thành viên đã xây dựng kế hoạch giám sát chuyên đề toàn diện, lấy địa bàn cơ sở tại miền núi trọng điểm làm trung tâm.

Hoạt động giám sát của Mặt trận hướng vào khâu xác định đối tượng thụ hưởng, địa bàn ưu tiên và tính phù hợp của dự án với nhu cầu thực tế. Không chỉ kiểm tra qua sổ sách, các đoàn giám sát đã trực tiếp xuống từng khu dân cư, rà soát từng công trình hạ tầng, nhà ở, nguồn nước sinh hoạt và các mô hình sinh kế cộng đồng. Qua đó, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những hạn chế ngay từ khâu lập kế hoạch, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc sai lệch mục tiêu.

Đặc biệt trong bối cảnh phân cấp, phân quyền về cấp xã được đẩy mạnh, khối lượng công việc và trách nhiệm quản lý dự án ở cơ sở tăng lên đáng kể, hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng đã trở thành "cánh tay nối dài" đắc lực của Mặt trận. Từng mét đường bê tông, từng nhà văn hóa hay công trình nước sạch đều có sự theo dõi, kiểm tra trực tiếp của người dân, bảo đảm chất lượng và ngăn ngừa nguy cơ lãng phí, thất thoát.

 Hướng tới hiệu quả bền vững và củng cố niềm tin nhân dân

Không dừng lại ở việc giám sát các chỉ tiêu hạ tầng, hoạt động giám sát của Mặt trận Phú Thọ đặt trọng tâm vào tính bền vững của các mô hình sinh kế. Thông qua việc kiểm tra thực tế các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị như trồng chè chất lượng cao, chăn nuôi gia súc bản địa hay phát triển du lịch cộng đồng, Mặt trận đã kiến nghị chính quyền các cấp điều chỉnh phương thức hỗ trợ: từ trao tặng đơn thuần sang đồng hành, hướng dẫn kỹ thuật và kết nối thị trường tiêu thụ cho người dân.
 

Trọng tâm giám sát	Mục tiêu & Giải pháp triển khai
Đánh giá đối tượng thụ hưởng	Rà soát kỹ lưỡng tại cấp xã, đảm bảo hỗ trợ đúng hộ nghèo, hộ cận nghèo, không trùng lặp hay bỏ sót.
Chất lượng & Tiến độ công trình	Phát huy Ban Giám sát đầu tư cộng đồng theo dõi sát các dự án giao thông, nước sạch, hạ tầng dân sinh.
Hiệu quả nguồn vốn & Sinh kế	Đánh giá khả năng nhân rộng của các mô hình sản xuất, gắn hỗ trợ tài chính với tạo dựng sinh kế lâu dài.

Những kiến nghị sắc bén và kịp thời từ công tác giám sát của Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Thọ đã giúp chính quyền địa phương tháo gỡ nhiều vướng mắc về thủ tục chuyên môn, bảo đảm nguồn vốn đầu tư công được giải ngân đúng tiến độ và phát huy tối đa hiệu quả.

Việc đổi mới và nâng cao chất lượng giám sát không chỉ bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân theo phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" mà còn củng cố niềm tin vững chắc của đồng bào các dân tộc thiểu số vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, tạo đòn bẩy phát triển vùng miến núi Phú Thọ trong giai đoạn mới.
 

Mô hình sinh kế từ chăn nuôi lợn lai rừng tại xã Lai Đồng, Phú Thọ.

Bên cạnh hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc, Chương trình mục tiêu quốc gia tại Phú Thọ còn được kiểm tra, giám sát bởi Sở Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Điển hình như tại xã Lai Đồng, Đoàn công tác của Bộ đã kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn.

Đoàn đã khảo sát thực tế một số công trình xây dựng, kiểm tra hồ sơ và làm việc với chính quyền địa phương, đại diện các thôn, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và người dân thụ hưởng.

Nội dung kiểm tra tập trung vào kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025; tiến độ thực hiện, giải ngân nguồn vốn; tình hình triển khai Hợp phần II của Chương trình giai đoạn 2026-2030 và các nhu cầu cấp thiết liên quan trực tiếp đến đời sống người dân.

Đánh giá bước đầu cho thấy, xã Lai Đồng có hơn 16.200 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 93%; 14/16 thôn thuộc diện đặc biệt khó khăn. Đến ngày 30/6/2026, nhiều chỉ tiêu của Chương trình giai đoạn 2021-2025 đã hoàn thành và vượt kế hoạch; 100% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia và nước sinh hoạt hợp vệ sinh, thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số đạt 37,5 triệu đồng/người/năm. Bên cạnh những kết quả đạt được, địa phương còn gặp khó khăn do địa bàn rộng, địa hình chia cắt, chi phí đầu tư hạ tầng lớn; nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ còn thiếu và nhiều vị trí phải kiêm nhiệm. Xã kiến nghị tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn vốn, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian thẩm định, phê duyệt dự án…/

Bùi An