Lai Châu: Phát huy người có uy tín, nâng cao hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia

 

Đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lai Châu cùng nhau tham gia phát triển kinh tế- xã hội.

Từ niềm tin của bản làng

Ông Ma A Sèo, người dân tộc Mông ở bản Sin Chải, xã Dào San - là đại biểu tiêu biểu tham dự Chương trình “Điểm tựa của bản làng” năm 2026. Ông đã có 45 năm gắn bó với vùng biên. Ông luôn quan tâm đến việc gắn kết cộng đồng, làm cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Những đóng góp của ông gắn với công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ đường biên, giữ gìn an ninh, trật tự và chung sức xây dựng quê hương.

Từ câu chuyện trên có thể thấy, sức thuyết phục của người có uy tín bắt nguồn từ sự gắn bó lâu dài với cộng đồng và tinh thần trách nhiệm được thể hiện qua hành động. Khi những chủ trương, chính sách được giải thích bằng ngôn ngữ gần gũi, gắn với lợi ích thiết thực của gia đình và bản làng, người dân có thêm cơ sở để hiểu, tin tưởng và chủ động tham gia.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đến đúng đối tượng, phù hợp với điều kiện thực tế và tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống. Bởi vậy, bên cạnh nguồn lực đầu tư và sự hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, cần phát huy vai trò của những người hiểu địa bàn, được cộng đồng tin tưởng và có khả năng vận động nhân dân cùng thực hiện.

Với lợi thế am hiểu phong tục, ngôn ngữ và hoàn cảnh của từng hộ gia đình, người có uy tín có thể giúp đồng bào nắm rõ điều kiện thụ hưởng chính sách, chủ động tìm hiểu các mô hình hỗ trợ sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm và tham gia những công việc chung. Họ cũng là kênh phản ánh quan trọng về những khó khăn nảy sinh trong quá trình thực hiện chính sách, từ thủ tục chưa thuận tiện đến nhu cầu dân sinh chưa được đáp ứng đầy đủ.

Lai Châu có khoảng 956 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là lực lượng có vai trò đáng kể trong công tác tuyên truyền, vận động và củng cố sự gắn kết tại cộng đồng dân cư, nhất là ở vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới, qua đó tạo đồng thuận xã hội để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Mặt trận Tổ quốc kết nối chính sách với tiếng nói nhân dân

Theo thông tin mới đây tại Hội nghị thúc đẩy triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 tại tỉnh Lai Châu, các chương trình trong giai đoạn 2026-2035, với giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030, hướng tới phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giảm nghèo đa chiều, nâng cao an sinh xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa. Hội nghị cũng chỉ ra những khó khăn trong quá trình triển khai, trong đó có yêu cầu tháo gỡ vướng mắc về phân bổ vốn, đối tượng thụ hưởng và tổ chức thực hiện.

Trong bối cảnh đó, hiệu quả của chương trình không thể chỉ được đánh giá bằng số vốn phân bổ, tỷ lệ giải ngân hay số công trình hoàn thành. Điều quan trọng hơn là nguồn lực đầu tư có giải quyết đúng nhu cầu, mô hình hỗ trợ có phù hợp với điều kiện sản xuất và người dân có thể duy trì kết quả sau khi kết thúc hỗ trợ hay không. Trong mối quan hệ này, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) không chỉ tham gia tuyên truyền, vận động mà còn có vai trò tập hợp ý kiến nhân dân, thực hiện giám sát và phản biện xã hội theo quy định, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.

Tại khu dân cư, Ban công tác Mặt trận có thể phối hợp với người có uy tín phổ biến nội dung các chương trình, giải thích điều kiện thụ hưởng và vận động người dân tham gia bàn bạc, lựa chọn những nhu cầu ưu tiên. Những vấn đề liên quan đến giao thông nông thôn, nước sinh hoạt, hỗ trợ sản xuất, giáo dục, y tế và bảo tồn văn hóa cần được thông tin công khai, minh bạch, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm và cách thức tham gia.

Thông qua các cuộc họp bản, trao đổi tại khu dân cư và tiếp xúc với người có uy tín, MTTQ có thể tập hợp những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện chương trình, chuyển kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền và theo dõi kết quả giải quyết.

Đối với một công trình giao thông nông thôn hoặc dự án nước sinh hoạt, người có uy tín có thể giúp nắm bắt những phản ánh của các hộ dân về khả năng tiếp cận, nhu cầu sử dụng hoặc những bất cập phát sinh. Ban công tác Mặt trận có thể phối hợp tổng hợp ý kiến; Ban giám sát đầu tư của cộng đồng thực hiện nhiệm vụ giám sát theo quy định, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét những vấn đề được phát hiện.

Đây là cách thức phối hợp cần được duy trì thường xuyên, không chỉ trong thời gian thi công công trình mà cả khi đưa vào sử dụng. Những kiến nghị chính đáng cần được xem xét, trả lời; kết quả xử lý cần được thông tin lại cho người dân để tạo sự minh bạch và củng cố niềm tin. Trong quá trình ấy, người có uy tín phát huy lợi thế gần dân, hiểu dân; MTTQ thực hiện vai trò tập hợp ý kiến, giám sát và phản biện xã hội; còn chính quyền, cơ quan chuyên môn chịu trách nhiệm xử lý công việc theo thẩm quyền. Sự phân định rõ trách nhiệm giúp hoạt động phối hợp đi vào thực chất, tránh tình trạng vận động nhiều nhưng thiếu theo dõi kết quả.

Bùi An