Khi ký ức lên tiếng bằng trực giác hội họa

Tác phẩm “Cánh đồng” của Linh Trang.

Với Linh Trang, ký ức không chỉ là chất liệu, mà còn là cách để tiếp cận câu hỏi về danh tính. Như chính cô đặt vấn đề: “Chúng ta là gì nếu không phải là những gì ta nhớ?”. Hội họa vì thế không nhằm tái hiện hiện thực, mà trở thành nơi các mảnh ký ức vụn vỡ được đặt cạnh nhau, để gợi mở những liên hệ mới giữa cảm nhận, trí nhớ và cái tôi.

Linh Trang sử dụng ký ức và trí tưởng tượng như điểm xuất phát, với mong muốn “giảm sự phụ thuộc vào cái nhìn trực tiếp, vào những gì trông có vẻ “thật”, để hướng tới một cách nhìn xác thực hơn - thông qua cảm nhận”. Thực hành của cô ưu tiên tính nguyên sơ và tự phát, được dẫn dắt bởi trực giác.

Chính vì vậy, nhiều bức tranh của Linh Trang được kết thúc trong trạng thái chưa hoàn tất. Hình thể bỏ ngỏ, bố cục mất cân bằng, bề mặt tranh phơi bày sự thô của chất liệu, cho phép “nhịp điệu của suy nghĩ và cảm xúc chảy xuyên qua những đường nét mang tính bản năng”. Tranh không tìm cách ổn định hình ảnh hay ý nghĩa, mà giữ cho mình độ mở cần thiết.

Một trong những chìa khóa giúp hiểu rõ hơn lựa chọn này nằm trong chính chia sẻ của Linh Trang về việc vẽ trừu tượng. Linh Trang nhớ rất rõ lần đầu tiên nghe “Red Peter” - bài hát cô thích nhất của Thornapple, khi cô ngồi trong bóng tối và nghe liên tục suốt 6 tiếng cho đến sáng. “Chính là hôm đó, tôi nhận ra những điều tôi muốn làm khi vẽ trừu tượng” - Linh Trang chia sẻ.

Tác phẩm “Số 84 đường Radegund” của Linh Trang.

Trước trải nghiệm ấy, cô thừa nhận mình luôn cảm thấy thiếu một điều gì đó: “Tôi luôn biết vì sao mình vẽ trừu tượng, nhưng không biết mình muốn nó là gì”. Nếu tranh buộc phải mang hình thái trừu tượng, Linh Trang mong nó tạo ra hiệu ứng tương tự: để người xem tập trung vào trải nghiệm thị giác, không bị thúc ép phải hiểu “đây là cái gì” hay “nó có ý nghĩa gì”.

Cô mong người xem dám đối diện với sự mơ hồ, với trạng thái không biết, và không coi ý nghĩa là một kết luận cố định, mà là “một cuộc tìm kiếm, một hành trình, nơi người xem buộc phải tự điền phần của mình vào”.

Triển lãm “Hip Hip Hooray!” tiếp nối nhất quán những quan niệm ấy. Trong bức tranh “Số 84 đường Radegund”, Linh Trang khởi đi từ ký ức về một căn nhà từng sống qua, nơi mùi hương tinh dầu, màu đỏ của tấm thảm và những ngày lặng lẽ ở Bảo tàng Fitzwilliam đọng lại như cảm giác được “bao quanh” bởi những điều khiến đời sống trở nên đáng sống. Trong khi đó, Linh Trang vẽ bức “Tôi và tất cả nỗi buồn trên thế giới trong màu khói của ngọn lửa đang cháy qua 3 lớp thảm”, bắt nguồn từ một trải nghiệm mơ hồ giữa tỉnh và mộng, khi mọi thứ chỉ còn được xác nhận qua vết cháy, tro bụi và cảm giác “nhòe mờ” của ký ức. Ở cả hai tác phẩm, Linh Trang không kể lại sự việc, mà lưu giữ trạng thái cảm xúc - những dấu vết mong manh của trải nghiệm sống.

Tinh thần của triển lãm lần này cho thấy một thái độ phóng khoáng trước nghệ thuật: hội họa “không nhất thiết phải tinh vi hay nặng tính triết học”; nó có thể “vui, ngây ngô, nhanh, trực diện và thẳng thắn”. “Hip Hip Hooray!” vì thế không phải là một lời tuyên bố ồn ào, mà là sự khẳng định nhẹ nhàng về quyền được cảm, được trải nghiệm và được tự do trong hội họa.